A Francu Pilloni, iscritore dèghidu e de gabale e òmine meda mègius de su chi cumparit in s’artìculu suo. Francu, amigu meu, a ti torrare a nàrrere chi sa Lsc no est su mustangone chi tue imàginas est tempus pèrdidu. Tue ses cumbintu chi si tratat de una gasta de lege imperada cun su busile e pesso chi non t’at a cumbìnchere chi gasi no est mancu su fatu chi tue sighis a iscrìvere e a faveddare comente cheres. E chi in su Sàrrabus sighint a faveddare su sarrabesu, in Marmidda su marmiddesu, in Baronia su baroniesu.
Deus bardet, b’at a chie pessat chi su Sole girat a in ghìriu de sa Terra (chi est unu paris pratu, dae uve si nche podet rùghere a su bòidu nigheddu de su nudda) e nd’ant àsiu issentzidos e satellites a contare s’incontràriu: nemos los at a pòdere cumbìnchere. E però e però... Si podet mai contare fàulas che a sas chi ispartinas tue? Tue naras chi sa tancada de s’Ufìtziu de sa limba sarda de Aristanis no “est che su cumenzu de is cosas, poita a is cittadinus de Aristanis e de is biddas sa LSC no ddis est mai pracia, ca no ddis appartenit: dd'hanti supportada comenti si supportat una contravvenzioni, candu ddis arribat a domu, ca tanti, mancai grammonisti a boxi arta, nemus ti scurtat”.
Unu poeta che a tie podet finas bisare, ma devet ischire chi unu contu sunt sos bisos e àtera cupa sunt sas cosas reales. Tue pessas chi, essende beru su chi naras de “is cittadinus de Aristanis e de is biddas”, 88 comunas de 88 de sa Provìntzia aiant atzetadu de intrare a sos progetos de s’ufìtziu? E sunt contràrias finas sas biddas chi faveddant sa limba sarda isseberada comente comuna? Ajò. Cumprendo totu, ma chi unu che a tie fagat “disinformatsia” bastante de bastare s’obietivu suo, custu nono. E in prus, cale est s’obietivu tuo? De isciusciai totu?
Ma b’at una cosa prus infadosa puru in s’iscritu tuo: sa de pessare chi siat una cosa galana ca rughet sa Lsc cudda operatzione polìtica pagu crara, in uve unu pessu feu de s’Istadu si mesturat cun s’idea de su guvernu sardu chi prus una cosa est peius mègius l’andat politicamente. E Deus bardet si paris cun sa Lsc s’isperdent postos de traballu e est in pòntima sa prospetiva de una limba sarda non prus folclorica e tribale si non natzionale.
Ma non b’at de si pònnere parmos de lardu e de si la rìdere meda: Tore Cubeddu e Marinella Marras, paris cun sos àteros chi lis ant a pònnere fatu, ant pèrdidu su traballu, ma ne issos ne sos àteros (e si parva licet mancu deo) ant a pònnere in su cadassu s’idea de una limba sarda natzionale, in uve totu sos limbàgios tenent sa matessi dinnidade comente li deghet a sa limba de unu pòpulu, una e non 378.
domenica 9 novembre 2008
venerdì 7 novembre 2008
Sa Lsc non mi pracit, ma mancu sa serrada de is Uls
de Francu Pilloni
Caru Zuannefranziscu,
ti scriu poita hapu liggiu su post tuu e cussu de Tore Cubeddu asuba de is Uffizius de sa Lingua Sarda chi funti serrendi apetotu.
Gei scis ca deu no seu po sa LSC; dd'hapu nau e scrittu in donnia occasioni chi hapu pozziu, ma custu no mi portat a essi cuntentu de sa serrada de is Uffizius.
Tore in particulari scrit in modu ammirevuli de custa situazioni, cun is accentus de tragedia grega, cun immaginis suggestivas de ominis chi s'appiccheddant a fatiga costa costa e punta a susu, accapiaus a pari in unu distinu cumunu.
M'hat fattu beni a conca is fueddus de un'amigu candu si fut sciusciada s'Unioni Sovietica: no si donàt paxi ca no sciat a chini ghettai sa curpa ( a parti s'imperialismu, si cumprendit!). A s'acabu hiat concludiu chi hiat sballiau sa Storia e no is cumandantis de sa revoluzioni proletaria.
E sballiànt puru is proletarius, diventaus de sa dì a s'atera cittadinus individualistas, de “massa” chi fuant istetius finzas a su merì primu, datu chi fuant andaus in prazza po acclamai sa controrivoluzioni.
Po mimi custu no est che su cumenzu de is cosas, poita a is cittadinus de Aristanis e de is biddas sa LSC no ddis est mai pracia, ca no ddis appartenit: dd'hanti supportada comenti si supportat una contravvenzioni, candu ddis arribat a domu, ca tanti, mancai grammonisti a boxi arta, nemus ti scurtat.
E Tore ind'hat intendiu de grammoris contras a custa LSC, finzas in Masuddas e in aterus logus, ma totus hanti fattu finta de no intendi, ca sa bia fut tallada de chini prus podiat e de chini ddi parriat chi cumprendiat prus de is aterus.
Est, fadendi is contus, un'imbrunchinu po sa lingua sarda. Asube de custu no inc'est duda peruna.
E un'atera cosa puru st segura: is talebanus de sa LSC no portant origas: no funti comente cuddu rei chi no fut “insensibilis a is prantus chi si pesant de su populu”, ma si cumpurtant cumente meurras chi hant ammascau su lazzu.
Caru Zuannefranziscu, si scit chi su lazzu, hoi o cras, ti cassat su zugu. No ddu podis ammascai in eternu.
Tenidì a contu.
Caru Zuannefranziscu,
ti scriu poita hapu liggiu su post tuu e cussu de Tore Cubeddu asuba de is Uffizius de sa Lingua Sarda chi funti serrendi apetotu.
Gei scis ca deu no seu po sa LSC; dd'hapu nau e scrittu in donnia occasioni chi hapu pozziu, ma custu no mi portat a essi cuntentu de sa serrada de is Uffizius.
Tore in particulari scrit in modu ammirevuli de custa situazioni, cun is accentus de tragedia grega, cun immaginis suggestivas de ominis chi s'appiccheddant a fatiga costa costa e punta a susu, accapiaus a pari in unu distinu cumunu.
M'hat fattu beni a conca is fueddus de un'amigu candu si fut sciusciada s'Unioni Sovietica: no si donàt paxi ca no sciat a chini ghettai sa curpa ( a parti s'imperialismu, si cumprendit!). A s'acabu hiat concludiu chi hiat sballiau sa Storia e no is cumandantis de sa revoluzioni proletaria.
E sballiànt puru is proletarius, diventaus de sa dì a s'atera cittadinus individualistas, de “massa” chi fuant istetius finzas a su merì primu, datu chi fuant andaus in prazza po acclamai sa controrivoluzioni.
Po mimi custu no est che su cumenzu de is cosas, poita a is cittadinus de Aristanis e de is biddas sa LSC no ddis est mai pracia, ca no ddis appartenit: dd'hanti supportada comenti si supportat una contravvenzioni, candu ddis arribat a domu, ca tanti, mancai grammonisti a boxi arta, nemus ti scurtat.
E Tore ind'hat intendiu de grammoris contras a custa LSC, finzas in Masuddas e in aterus logus, ma totus hanti fattu finta de no intendi, ca sa bia fut tallada de chini prus podiat e de chini ddi parriat chi cumprendiat prus de is aterus.
Est, fadendi is contus, un'imbrunchinu po sa lingua sarda. Asube de custu no inc'est duda peruna.
E un'atera cosa puru st segura: is talebanus de sa LSC no portant origas: no funti comente cuddu rei chi no fut “insensibilis a is prantus chi si pesant de su populu”, ma si cumpurtant cumente meurras chi hant ammascau su lazzu.
Caru Zuannefranziscu, si scit chi su lazzu, hoi o cras, ti cassat su zugu. No ddu podis ammascai in eternu.
Tenidì a contu.
giovedì 6 novembre 2008
Quelli che la Sardegna è "pane e pecora"
di Andrea Crisponi
Caro Gianfranco,
il tuo commento è quanto mai condivisibile. Noto che da un lato tante porte si stanno aprendo e dall'altro se ne chiudono altrettante. Risultato: siamo sempre punto e a capo. Da che mondo è mondo, al di là degli studi scientifici che stanno a monte, una lingua bisogna parlarla, per parlarla leggerla, come anche per capirla. La parola scritta poi, rafforza il pensiero perchè non si disperde ma, anzi, si conserva e si preserva evolvendosi.
Ciò che più mi porta a riflettere ora che sto fuori dalla nostra cara Sardegna, non è il rapporto che instauro con i ragazzi stranieri, con i docenti, ma sono le conversazioni che intavolo con altri ragazzi miei coetanei "continentali". Quella sorta di timore reverenziale, che qualche volta ci trasciniamo dietro come un pesante fardello, perde tutto il suo peso quando si ha a che fare con i luoghi comuni, con gli stereotipi. C'è chi, e sono tanti, pensa ancora che in Sardegna si cresca a "pane e pecora", che siamo tutti felici di essere leader nel Mediterraneo in quanto meta turistica (colonia direi io) di certi esponenti del mondo dello spettacolo o dello star system internazionale; c'è poi chi si rivolge ai "sardi" usando una retorica che si maschera di una mal celata ironia.
Ovviamente generalizzo, talvolta amo farlo contraddicendo chi, alla ricerca di spiegazioni specifiche e ineluttabili perde di vista una ipotetica quaestio, ma noto con rammarico che la subordinazione culturale è drammaticamente palese. Per contro, è sempre piacevole rispondere alle illazioni o alla spicciola ironia con la cultura: e noto con piacere ammutolire tanti "continentali" che forse si stupiscono del fatto che in Sardegna i libri circolino e qualcuno si appassioni e li capisca.
Forse, dirai, Andrea è permaloso e non comprende un certo umorismo campanilista; può darsi. Mi piacerebbe soltanto che la nostra lingua e la nostra cultura venissero considerati "altri", per tanti motivi, rispetto all'amalgama coatta riscontrabile in buona parte della penisola; mi piacerebbe che l'immagine della Sardegna non venisse accostata ai salumi, ai formaggi ed alle sagre paesane. Tutto questo è avvenuto sinora, nel recente passato, ma è bene rivendicare in qualche modo una nuova posizione che assumiamo in Europa e nel Mediterraneo grazie anche all'Università, alla ricerca (non è il momento migliore per chiamarle in causa, ne sono cosciente)che necessiterebbero una attenta revisione sia per quanto riguarda gli esuberi, sia per le discipline da insegnare in Sardegna, facendo attenzione a cosa possono offrire gli studenti sardi alla loro terra. Anche questo significherebbe dare un taglio a molti corsi che si tengono per formare nuovi migranti in fuga dalla propria terra.
E' solo una banale riflessione, confido nella tua accogliente ospitalità.
A menzus biere,
Caro Gianfranco,
il tuo commento è quanto mai condivisibile. Noto che da un lato tante porte si stanno aprendo e dall'altro se ne chiudono altrettante. Risultato: siamo sempre punto e a capo. Da che mondo è mondo, al di là degli studi scientifici che stanno a monte, una lingua bisogna parlarla, per parlarla leggerla, come anche per capirla. La parola scritta poi, rafforza il pensiero perchè non si disperde ma, anzi, si conserva e si preserva evolvendosi.
Ciò che più mi porta a riflettere ora che sto fuori dalla nostra cara Sardegna, non è il rapporto che instauro con i ragazzi stranieri, con i docenti, ma sono le conversazioni che intavolo con altri ragazzi miei coetanei "continentali". Quella sorta di timore reverenziale, che qualche volta ci trasciniamo dietro come un pesante fardello, perde tutto il suo peso quando si ha a che fare con i luoghi comuni, con gli stereotipi. C'è chi, e sono tanti, pensa ancora che in Sardegna si cresca a "pane e pecora", che siamo tutti felici di essere leader nel Mediterraneo in quanto meta turistica (colonia direi io) di certi esponenti del mondo dello spettacolo o dello star system internazionale; c'è poi chi si rivolge ai "sardi" usando una retorica che si maschera di una mal celata ironia.
Ovviamente generalizzo, talvolta amo farlo contraddicendo chi, alla ricerca di spiegazioni specifiche e ineluttabili perde di vista una ipotetica quaestio, ma noto con rammarico che la subordinazione culturale è drammaticamente palese. Per contro, è sempre piacevole rispondere alle illazioni o alla spicciola ironia con la cultura: e noto con piacere ammutolire tanti "continentali" che forse si stupiscono del fatto che in Sardegna i libri circolino e qualcuno si appassioni e li capisca.
Forse, dirai, Andrea è permaloso e non comprende un certo umorismo campanilista; può darsi. Mi piacerebbe soltanto che la nostra lingua e la nostra cultura venissero considerati "altri", per tanti motivi, rispetto all'amalgama coatta riscontrabile in buona parte della penisola; mi piacerebbe che l'immagine della Sardegna non venisse accostata ai salumi, ai formaggi ed alle sagre paesane. Tutto questo è avvenuto sinora, nel recente passato, ma è bene rivendicare in qualche modo una nuova posizione che assumiamo in Europa e nel Mediterraneo grazie anche all'Università, alla ricerca (non è il momento migliore per chiamarle in causa, ne sono cosciente)che necessiterebbero una attenta revisione sia per quanto riguarda gli esuberi, sia per le discipline da insegnare in Sardegna, facendo attenzione a cosa possono offrire gli studenti sardi alla loro terra. Anche questo significherebbe dare un taglio a molti corsi che si tengono per formare nuovi migranti in fuga dalla propria terra.
E' solo una banale riflessione, confido nella tua accogliente ospitalità.
A menzus biere,
mercoledì 5 novembre 2008
Lingua sarda e disinformatsia
Tal Pablo Sole, un birbantello che deve aver mangiato pane e disinformatsia fin dall'infanzia, scrive oggi un articolo contro l'iniziativa dell'Ufficio regionale della lingua sarda di diffondere s'Annuàriu de su contribuente 2008. Per vostro godimento, troverete l'articolo integrale della Nuova Sardegna qui sotto: vale la pena di leggerlo.
Liberissimo, il birbantello, di criticare, ci mancherebbe altro, l'iniziativa e persino di ritenere che i suoi risultati "risultino a volte grotteschi". Ma da briccone si trasforma in estortore della buona fede dei suoi lettori quando, non riuscendo a mostrare i risultati che risultano (non gli va bene il sardo, che almeno rispetti l'italiano) "grotteschi", se li inventa di sana pianta.
Scrive: "Se la lettura dell’annuario dovesse alimentare qualche dubbio, basta rivolgersi al proprio “kontiphizzadore”. Che in logudorese significa più o meno “commercialista”." Quell'orripilante e protosinaitico “kontiphizzadore” nel testo dell'annuario non esiste, come non esiste in sardo. Ai miei tempi, un giornalista che si fosse comportato in modo tanto truffaldino, sarebbe stato licenziato in tronco.
Liberissimo, il birbantello, di criticare, ci mancherebbe altro, l'iniziativa e persino di ritenere che i suoi risultati "risultino a volte grotteschi". Ma da briccone si trasforma in estortore della buona fede dei suoi lettori quando, non riuscendo a mostrare i risultati che risultano (non gli va bene il sardo, che almeno rispetti l'italiano) "grotteschi", se li inventa di sana pianta.
Scrive: "Se la lettura dell’annuario dovesse alimentare qualche dubbio, basta rivolgersi al proprio “kontiphizzadore”. Che in logudorese significa più o meno “commercialista”." Quell'orripilante e protosinaitico “kontiphizzadore” nel testo dell'annuario non esiste, come non esiste in sardo. Ai miei tempi, un giornalista che si fosse comportato in modo tanto truffaldino, sarebbe stato licenziato in tronco.
Ecco l'articolo:
Il fisco vuole diventare più umano e ora parla in sardo
L’Agenzia delle entrate pubblica il primo «Annuariu de su contribuente»
PABLO SOLE
CAGLIARI. Il fisco ‹‹dal volto più umano››, come l’ha definito il direttore regionale dell’Agenzia entrate Guglielmo Montone, passa da “su codighe Pin” e dal “calasciu fiscale”. Senza scordare la “prenotatzione telefonica pro essere torrados a cramare” - per gli addetti ai lavori: web e voice call back - o “su tzentru de assistentzia multicanale”. Tutte perle pescate nel mare della “Limba sarda comuna” e riversate nell’”Annuariu de su contribuente 2008”, presentato ieri e commissionato dall’Agenzia delle entrate. L’adattamento dal testo italiano è firmato da “S’ufitziu de sa limba sarda”, la creatura della Regione nata col compito di promuovere la conoscenza e l’uso della “lingua dei Padri”. Ma i tempi cambiano e bisogna adattarsi. Seppure i risultati risultino a volte grotteschi. In poco meno di 200 pagine, “S’annuariu” passa dal capitolo dedicato ai “Servitzios telematicos” fino alla “partida Iva e cumentzu atividade”, passando per “alicuotas e detratziones Irpef”, “tassatzione de sas rendas finantziarias”, “santziones tributarias penales e non penales”. Ma visto che si parla di uno strumento pensato per rendere tutto più chiaro e accessibile ‹‹anche allo strato più umile della popolazione››, come ricordato dallo stesso Montone, non mancano neppure le indicazioni dedicate ai più distratti su “comente ponnere remediu a faddinas e ismentigos”. In una parola: “Su ravedimentu”. ‹‹L’annuario - ha aggiunto Montone - concentra in 25 capitoli tutte le procedure, anche quelle più complicate, e le spiega all’utente in modo facile». Un esempio, tratto dalle disposizioni da osservare quando, contriti, si opta appunto per “su ravedimentu”: ‹‹Pro sos contribuentes Iva trimestrales chi depent majorare sas summas de versare de s’1 pro chentu, sos interessos legales e sa santzione reduida tocat de los calculare subra sa base de s’importu chi incluit cussas majoratzione››. Aggiunge Montone: ‹‹Da parte nostra, l’obiettivo è quello di essere vicini al contribuente, che nel contempo viene informato sui suoi diritti e doveri. Già da diverso tempo abbiamo attivato una serie di servizi che permette all’utenza di rapportarsi con i nostri uffici, e anche questa pubblicazione si inserisce in questa linea››. L’assessore al Bilancio Eliseo Secci spiega: ‹‹A partire dal boom economico, l’uso della lingua sarda è venuto sempre meno. Occorre recuperarlo, e in questo senso va anche la legge regionale che promuove l’utilizzo della “limba” nella pubblica amministrazione. Ma quale “limba”? Ogni territorio rivendica il suo primato. Se la lettura dell’annuario dovesse alimentare qualche dubbio, basta rivolgersi al proprio “kontiphizzadore”. Che in logudorese significa più o meno “commercialista”.
martedì 4 novembre 2008
Sunt tanchende sos Ufìtzios de sa limba
de Tore Cubeddu
dae Diariulimba
Dae su 2001 a oe, dae sa nàschida de s’Ufìtziu de sa Limba Sarda de sa Provìntzia de Nùgoro a sa nàschida de prus de 150 Ufìtzios comunales, de sos Ufìtzios provintziales e de s’Ufìtziu regionale, medas cosas sunt capitadas e fortzis pro unu momentu amus pentzadu, illudende•nos, ca fiat nàschida sa polìtica linguistica sarda; una polìtica linguìstica noa, mancari difìtzile, a bortas polèmica, ma forte, presente, fata dae pitzinnos e sustènnida dae sos polìticos e dae sa gente; amus pentzadu de èssere lòmpidos in pitzu a su monte, a pustis de annos chi fiamus camminende in pigada, acapiados a una fune, s’unu a s’àteru, comente sos alpinos, agiudende•nos.
Pagu tontos!
No nos semus acatados ca cussu giassu unu pagu iscamapiadu in logu pranu in ue nos fiamus frimados no fiat sa chima de cussu monte. No amus mai pesadu sos ogos a castiare, no nos semus acatados ca su camminu sighiat.
Sa chima fiat solu in sas bisiones nostras.
Est custa sa beridade. Ca si aiamus abadiadu bene, nos fiamus acatados ca sa chima fiat cuada dae sas nues. Nues, nèbide, solu custu. Su chelu asulu fiat una illusione e a pustis est sutzèdida sa peus cosa. Comente capitat a sos bios, s’illusione s’est mudada in seguresa, seguresa de unu traballu, seguresa chi sa Sardigna fiat cambiende, chi aiat pigadu cussèntzia de sa limba, de s’ìstoria, de sa richesa culturale sua.
Pagu tontos!
Amus pentzadu chi candu s’Istadu, chi in custos annos at bogadu prus de 11 miliones de Euros pro nos fàghere giogare a fàghere sos sardos “sardoparlanti”, aiat serradu sos grifones, sos polìticos nostros e sa gente aiant pretèndidu de sighire, de no si frimare. «Bravi, avanti così».
Invetzes, in s’annu 2008, calchi unu ingunis in artu at tzèdidu e issaras totu nois, chi fiamus acapiados a cussa fune (sos “alpinos”) semus rutos torra a badde. Oe pentzo chi fortzis cussa fune no fiat acapiada a nemos, a tirare no fiat unu òmine o una fèmina, fiat cussu bisu, cuss’illusione a nos tragare, faghende•nos pèrdere su cabodo, sa diretzione.
Dae su 2001 a oe medas cosas sunt capitadas. Sa lege regionale 26/97 est passada a sas Provìntzias e cussas pagas cosas chi si faghiant a primora pro su sardu in sas iscolas e sos comunes no si faghent prus, ca su dinare s’est pèrdidu “nella notte in cui tutte le vacche sono nere”. Sa Lege 482/99, isperimentale e pagu adata a chistire sa situatzione de una minoria chi est majoria, at finidu s’ispinta rivolutzionària sua. Sa lege 133/2008 e sos bisos nostros ant fatu su chi ancora mancada, ghetande•nos a terra, in cussa badde prena de gente cun meda bisos e paga isperàntzia.
Oe peroe est sutzèdida una cosa. Dae su logu prus ispèrdidu de sa badde in ue seo rutu, apu pesadu sos ogos e apu bistu ca sa chima de su monte est ancora atesu meda, ca est annuada, ma mi seo abadiadu sos chintzos e mi seo acatadu ca cussa fune chi m’acapiaiat a sos àteros chi ant divididu e ancora sunt dividende cun megus custu fadu no s’est segada. Issaras oe pentzo ca custa est s’ora de torrare a pigare a monte, cun cussèntzia, ischidende ca sa situatzione est custa, ca sa chima pro como est atesu meda, frita e annuada, ma tocat a nois a tirare, ca est su tempus nostru.
Depimus fàghere a cumprèndere a sa gente su chi semus faghende, depimus imparare a comunicare, depimus èssere nois a fàghere serrare su grifone a chie in custos annos at aprofitadu de nois e campadu in palas a sa limba in manera fascista («Oh, che bello il dialetto sardo. Ah, vedo che lo parla anche con suo figlio, e la capisce?»), faghende•dda isfilare dividida, catalogada e archiviada comente sos grupos folk in Sant’Efis. Depimus pretèndere una lege. Depimus èssere nois sos meres de su destinu nostru.
dae Diariulimba
Dae su 2001 a oe, dae sa nàschida de s’Ufìtziu de sa Limba Sarda de sa Provìntzia de Nùgoro a sa nàschida de prus de 150 Ufìtzios comunales, de sos Ufìtzios provintziales e de s’Ufìtziu regionale, medas cosas sunt capitadas e fortzis pro unu momentu amus pentzadu, illudende•nos, ca fiat nàschida sa polìtica linguistica sarda; una polìtica linguìstica noa, mancari difìtzile, a bortas polèmica, ma forte, presente, fata dae pitzinnos e sustènnida dae sos polìticos e dae sa gente; amus pentzadu de èssere lòmpidos in pitzu a su monte, a pustis de annos chi fiamus camminende in pigada, acapiados a una fune, s’unu a s’àteru, comente sos alpinos, agiudende•nos.
Pagu tontos!
No nos semus acatados ca cussu giassu unu pagu iscamapiadu in logu pranu in ue nos fiamus frimados no fiat sa chima de cussu monte. No amus mai pesadu sos ogos a castiare, no nos semus acatados ca su camminu sighiat.
Sa chima fiat solu in sas bisiones nostras.
Est custa sa beridade. Ca si aiamus abadiadu bene, nos fiamus acatados ca sa chima fiat cuada dae sas nues. Nues, nèbide, solu custu. Su chelu asulu fiat una illusione e a pustis est sutzèdida sa peus cosa. Comente capitat a sos bios, s’illusione s’est mudada in seguresa, seguresa de unu traballu, seguresa chi sa Sardigna fiat cambiende, chi aiat pigadu cussèntzia de sa limba, de s’ìstoria, de sa richesa culturale sua.
Pagu tontos!
Amus pentzadu chi candu s’Istadu, chi in custos annos at bogadu prus de 11 miliones de Euros pro nos fàghere giogare a fàghere sos sardos “sardoparlanti”, aiat serradu sos grifones, sos polìticos nostros e sa gente aiant pretèndidu de sighire, de no si frimare. «Bravi, avanti così».
Invetzes, in s’annu 2008, calchi unu ingunis in artu at tzèdidu e issaras totu nois, chi fiamus acapiados a cussa fune (sos “alpinos”) semus rutos torra a badde. Oe pentzo chi fortzis cussa fune no fiat acapiada a nemos, a tirare no fiat unu òmine o una fèmina, fiat cussu bisu, cuss’illusione a nos tragare, faghende•nos pèrdere su cabodo, sa diretzione.
Dae su 2001 a oe medas cosas sunt capitadas. Sa lege regionale 26/97 est passada a sas Provìntzias e cussas pagas cosas chi si faghiant a primora pro su sardu in sas iscolas e sos comunes no si faghent prus, ca su dinare s’est pèrdidu “nella notte in cui tutte le vacche sono nere”. Sa Lege 482/99, isperimentale e pagu adata a chistire sa situatzione de una minoria chi est majoria, at finidu s’ispinta rivolutzionària sua. Sa lege 133/2008 e sos bisos nostros ant fatu su chi ancora mancada, ghetande•nos a terra, in cussa badde prena de gente cun meda bisos e paga isperàntzia.
Oe peroe est sutzèdida una cosa. Dae su logu prus ispèrdidu de sa badde in ue seo rutu, apu pesadu sos ogos e apu bistu ca sa chima de su monte est ancora atesu meda, ca est annuada, ma mi seo abadiadu sos chintzos e mi seo acatadu ca cussa fune chi m’acapiaiat a sos àteros chi ant divididu e ancora sunt dividende cun megus custu fadu no s’est segada. Issaras oe pentzo ca custa est s’ora de torrare a pigare a monte, cun cussèntzia, ischidende ca sa situatzione est custa, ca sa chima pro como est atesu meda, frita e annuada, ma tocat a nois a tirare, ca est su tempus nostru.
Depimus fàghere a cumprèndere a sa gente su chi semus faghende, depimus imparare a comunicare, depimus èssere nois a fàghere serrare su grifone a chie in custos annos at aprofitadu de nois e campadu in palas a sa limba in manera fascista («Oh, che bello il dialetto sardo. Ah, vedo che lo parla anche con suo figlio, e la capisce?»), faghende•dda isfilare dividida, catalogada e archiviada comente sos grupos folk in Sant’Efis. Depimus pretèndere una lege. Depimus èssere nois sos meres de su destinu nostru.
A unu a unu sunt tanchende sos ufìtzios de sa limba sarda. E totu a in ghìriu unu mudore chi ispantat. Ant a èssere ditzosos, ponendesi unu parmu de lardu, sos inimigos de sa limba e sos chi, sos meses colados, ant pesadu iscàndalu ca sos ufìtzios integraiant carchi istupendieddu (pagos chentu euros) a chie los tentaiant e manigiaiant. Sa còntiga est chi una lege de s'Istadu, sa finantziària, at truncadu sos finantziamentos. Una cosa fea, sa disposta de s'Istadu. Ma in cue si cheriat sa regione: una ocasione manna pro pesare contra a su guvernu italianu sos giòvanos de sos ufìtzios e sos amantiosos de sa limba sarda. E in cue si cheriant sas provìntzias sardas chi, b'at de pessare, ant postu dinare pro sa limba petzi ca giraiant a sos ufìtzios su dinare de s'Istadu. Regione e Provìntzias podiant sarvare sos ufìtzios e no l'ant fatu. Una ocasione pèrdida chi cheret posta in contu. (gfp)
domenica 2 novembre 2008
Ci sono altri mini-bronzetti? Tirateli fuori
di Silvio PulisciSono stato di recente alla presentazione del libro su Tharros di G. Nieddu, presentazione avvenuta nella Sala Verde della Cittadella dei Musei di Cagliari. Dopo il convegno si è parlato, come spesso capita, anche d'altro e inevitabilmente il discorso è scivolato sul recente ritrovamento dei piedini di Maimoni di Cabras. Non sto ora a parlare di chi li ha contestati come appartenenti ad un bronzetto perchè persona molto nota per improvvisazione (comunque, è tra i non pochi che purtroppo, anche in ambiente qualificato, parlano senza vedere non solo senza sapere) e per lingua esageratamente biforcuta. Comunque, fa parte della democrazia ascoltare i pareri di tutti, persino quelli astiosi e scorretti perchè, così mi sembra, dettati da malanimo e da spinte di 'intzulladoris', come si dice dalle mie parti.
Quello che però non ho capito è se lo scritto riguardasse solo il parere dell'articolista o invece, come spesso in questo Blog, quello di archeologi con cui il soggetto si mostra in perfetta sintonia, soprattutto lo Stiglitz. Se così fosse sarebbe bene che gli archeologi si mostrassero d'accordo non solo su che cosa si pensi in generale dei reperti (ad esempio su quelli di Tzricotu: bizantini, longobardi, turco- mongolici? Matrici per linguelle? Per puntali di spade? Per fibbie di cinturoni?) ma se essi rivestano straordinaria importanza perchè pezzi unici oppure siano 'pezzi' che rientrano nella pura normalità.
Infatti, durante la discussione di Cagliari alla quale ero presente (e dove dicevo modestamente anche la mia, in quanto scopritore dell'oggetto insieme a Gigi Sanna),
la dott. Donatella Salvi, davanti ad altri archeologi, alcuni dei quali si erano già chiaramente pronunciati sulla singolarità e cioè sulla piccolezza del bronzetto di tre cm appena, ha tenuto a precisare che i piedini del bronzetto di Maimoni non costituivano una novità in quanto lei stessa aveva visto bronzetti così piccoli altre volte e, più precisamente, delle figurine rappresentanti delle donne, forse sacerdotesse.Io personalmente sono cascato dalle nuvole perchè credo di aver seguito abbastanza, come editore che ha pubblicato decine e decine di libri scientifici sull'archeologia (da quelli di S.Moscati, a quelli di G. Lilliu, di R. Zucca, della prof. Pani Ermini, ecc.ecc.) ma anche come appassionato da tanto tempo di questa materia storica. Infatti mai, dico mai, gli archeologi ci avevano parlato di una materia così straordinaria che sicuramente avrebbe attratto l'attenzione di molti, il rinvenimento di bronzetti di piccolissime dimensioni. O forse mi sbaglio? Lo stesso amico Momo Zucca che è il primo che mi ha telefonato complimentandosi della scoperta ha mostrato di non saperne proprio niente. E se non ne sa niente lui...
Anche qualificati professori di storia dell'arte, che sono intervenuti prontamente a commentare l'arte straordinaria dei nuragici nel saper forgiare oggetti così piccoli, hanno fatto capire di non saperne nulla circa una bronzettistica miniaturistica, in Sardegna o altrove, con immagini di persone. Ho provveduto a chiedere ad altri, archeologi e non, per sapere se mai in musei o nella letteratura, anche in quella specialistica archeologica, sarda e non, avessero visto dei bronzettini con piedini millimetrici come quelli di Maimoni. Tutti mi hanno risposto negativamente, senza tentennamenti.
Pertanto, poiché io non ho la minima riserva sul fatto che il pronunciamento di Donatella Salvi sia stato corretto e dettato dalla certezza di aver visto reperti come quelli di Maimoni, gradirei che la stessa o altri al suo posto ci rispondessero su questi quesiti: questi oggetti dove sono stati trovati? Dove sono custoditi e dove, eventualmente, sono stati pubblicati? E ancora: perchè alla notizia del rinvenimento nessun archeologo o funzionario della Sovrintendenza si è preso la briga di smentire, quanto ad originalità, le 'incaute' affermazioni mie e dello studioso Gigi Sanna sulle pagine della Nuova Sardegna, dell'Unione Sarda e del Blog di Gianfranco Pintore? In ogni caso, vorrei concludere con due mie umili osservazioni.
La prima. Ammesso e concesso pure che la dott. Salvi abbia visto altre immagini di bronzetti così piccole, risulta evidente che uno o due, paragonate ai mille e forse più bronzetti 'normali', lascerebbero comunque i piedini di Maimoni nella singolarità e nell'anormalità. E sarebbero un gran vanto dell'arte sarda nuragica e dell'arte della bronzistica di ogni tempo.
La seconda. Come mai nessuno, da quanto io so ed altri sanno, ha pubblicato immagini di bronzetti minuscoli (siriani, ittiti, palestinesi, greci ecc.), così come i piedini di Maimoni fanno intuire e quelli stessi 'visti' dalla dott. Salvi? Se putacaso nel mondo antico non se ne trovassero di così piccoli, l'eccezionalità di essi (magari di due o di tre e non di un solo bronzettino del Sinis) non verrebbe forze rafforzata?
Gasi s'amparat sa limba sarda: tancadu s'Uls de Aristanis
dae Diariulimba
Andat bene chi cando si chistionat de limba est de importu a dare atentu a sos faeddos ca de custu est fata sa limba sarda: faeddos, allegas, paràulas. Ma un’àtera cosa sunt cussos faeddos a pitzu de sa limba chi non lompent a logu perunu, bonos petzi pro prenare sa buca sena nde bogare mancu ispera de cosa cuncreta, bandera de bogare petzi in pratza, “feticcio” pro incantare sa gente. E duncas sa provìntzia de Aristanis, una chi si pensaiat ghiada dae unu presidente chi naraiat chi bi creiat de a beru in sa chistione de su sardu, serrat totu cantu. “A ghirare!” Si diat dèpere nàrrere in sardu.
A pustis de sa provìntzia de Casteddu chi no at gastadu s’annualidade 2003 cun unu presidente chi s’est semper impinnadu pro sa sardidade, tocat como a sa terra de Arborea; s’imbentu de sos polìticos chi faeddant de limba ma chi posca non la ponent in pràtica sighit ismanniende, làstima. E custu cheret nàrrere chi b’at duos postos de traballu truncados e chi ant a sessare bator annos e mesu de fainas atzivas fatas dae sas duas pessones chi bi traballaiant cun aficu.
S'Ufìtziu de sa limba de sa provìntzia de Aristanis ghiadu dae Tore Cubeddu e Marinella Marras est resessidu a nche sortire prus de 80 comunas e a ispàrghinare unu cuntzetu de limba comuna chi pertocaiat a realidades chi si naraiant diferentes e chi intames cun unu protzessu de polìtica linguìstica abbista ant cumpresu sa balia de sa chistione de s’aunimentu. Sa pòlìtica si nd’est ammentada petzi cando l’est torradu a contu, fortzis, ma cando b’at àpidu de fàghere cussos sèberos polìticos fortes de bogare dae bugiaca dinari pro sa limba etotu, custa est abarrada petzi unu faeddu, un’allega, una paràula.
Sa chistione no est petzi chi serrat un’Ufìtziu provintziale, no est petzi chi b’ant duos traballadores in mancu chi su traballu l’ant fatu fintzas bene; bastat a ammentare de totu sos adòbios fatos fintzas in sas biddas prus minores de sa provìntzia tzerriende a pessones famadas in su mundu de sas minorias linguìsticas non petzi in Sardigna ma in totu Itàlia. Sa chistione est chi serrat un’Ufìtziu provintziale e chi l’at a sighire s’efetu dòmino in provìntzia matessi, cun operadores cualificados chi giai si preguntant cale ghia dat sa provìntzia a sas amministratziones de sas biddas in ue traballant. Su murrùngiu est ismanniende, sas dudas sunt semper de prus.
Nois, semper serentes a chie at traballadu bene meda in ie, serramus duncas cun una pregunta a sa provìntzia de Aristanis: sa limba est faeddu, ma cando est a colare a cosas fintzas prus cuncretas?
Andat bene chi cando si chistionat de limba est de importu a dare atentu a sos faeddos ca de custu est fata sa limba sarda: faeddos, allegas, paràulas. Ma un’àtera cosa sunt cussos faeddos a pitzu de sa limba chi non lompent a logu perunu, bonos petzi pro prenare sa buca sena nde bogare mancu ispera de cosa cuncreta, bandera de bogare petzi in pratza, “feticcio” pro incantare sa gente. E duncas sa provìntzia de Aristanis, una chi si pensaiat ghiada dae unu presidente chi naraiat chi bi creiat de a beru in sa chistione de su sardu, serrat totu cantu. “A ghirare!” Si diat dèpere nàrrere in sardu.
A pustis de sa provìntzia de Casteddu chi no at gastadu s’annualidade 2003 cun unu presidente chi s’est semper impinnadu pro sa sardidade, tocat como a sa terra de Arborea; s’imbentu de sos polìticos chi faeddant de limba ma chi posca non la ponent in pràtica sighit ismanniende, làstima. E custu cheret nàrrere chi b’at duos postos de traballu truncados e chi ant a sessare bator annos e mesu de fainas atzivas fatas dae sas duas pessones chi bi traballaiant cun aficu.
S'Ufìtziu de sa limba de sa provìntzia de Aristanis ghiadu dae Tore Cubeddu e Marinella Marras est resessidu a nche sortire prus de 80 comunas e a ispàrghinare unu cuntzetu de limba comuna chi pertocaiat a realidades chi si naraiant diferentes e chi intames cun unu protzessu de polìtica linguìstica abbista ant cumpresu sa balia de sa chistione de s’aunimentu. Sa pòlìtica si nd’est ammentada petzi cando l’est torradu a contu, fortzis, ma cando b’at àpidu de fàghere cussos sèberos polìticos fortes de bogare dae bugiaca dinari pro sa limba etotu, custa est abarrada petzi unu faeddu, un’allega, una paràula.
Sa chistione no est petzi chi serrat un’Ufìtziu provintziale, no est petzi chi b’ant duos traballadores in mancu chi su traballu l’ant fatu fintzas bene; bastat a ammentare de totu sos adòbios fatos fintzas in sas biddas prus minores de sa provìntzia tzerriende a pessones famadas in su mundu de sas minorias linguìsticas non petzi in Sardigna ma in totu Itàlia. Sa chistione est chi serrat un’Ufìtziu provintziale e chi l’at a sighire s’efetu dòmino in provìntzia matessi, cun operadores cualificados chi giai si preguntant cale ghia dat sa provìntzia a sas amministratziones de sas biddas in ue traballant. Su murrùngiu est ismanniende, sas dudas sunt semper de prus.
Nois, semper serentes a chie at traballadu bene meda in ie, serramus duncas cun una pregunta a sa provìntzia de Aristanis: sa limba est faeddu, ma cando est a colare a cosas fintzas prus cuncretas?
Iscriviti a:
Post (Atom)